Số lượt truy cập:   575097
New Page 9

KHAI THÁC CÁ Ở HỒ CHỨA BẰNG PHƯƠNG PHÁP LIÊN HỢP

 

         Phương pháp khai thác liên hợp cá ở hồ chứa do Trung Quốc nghiên cứu thành công vào đầu thập kỷ 60 của thế kỷ 20. Đối tượng khai thác là đàn cá nổi, chủ yếu là cá mè hoa, mè trắng cỡ vừa và lớn nuôi ở hồ chứa, có đáy phức tạp. 

         Đây là việc khai thác bằng cách sử dụng nhiều loại ngư cụ như lưới chắn, lưới rê, và lưới chuồng, thường gọi là “dồn, chắn, rê, chuồng”. 

         Vào những năm 1969-1972, đội khai thác thuộc Trung tâm Nghiên cứu Thủy sản nội địa (nay là Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I) đã nghiên cứu ứng dụng kết quả của cách khai thác liên hợp này, thử nghiệm trên 20 hồ chứa ở phía Bắc Việt Nam, kết quả có mẻ lưới đạt 30-40 tấn/mẻ, cá biệt ở hồ chứa Cấm Sơn (Bắc Giang) còn có mẻ lưới đạt 104 tấn. 

          Nguyên lý và phương pháp: trong hồ chứa nước có đáy phức tạp không thể sử dụng đơn lẻ từng loại lưới để bắt đàn cá nổi được mà phải dùng phương pháp liên hợp. Các ngư cụ như lưới rê 3 lớp, lưới chắn, lưới chuồng đều mang tính chất bị động, nhưng khi kết hợp với âm thanh và ánh sáng xua đuổi thì các ngư cụ đó trở nên hoàn toàn chủ động và tích cực, có thể bắt được phần lớn đàn cá mè trong hồ chứa có đáy phức tạp. Trình tự khai thác và cách sử dụng từng loại ngư cụ như sau: 

          Dồn: khi phát hiện được đàn cá, thả lưới rê và lưới chắn kết hợp với âm thanh xua đuổi làm cho đàn cá sợ chạy từ khu vực này sang khu vực khác theo hướng đã định. 

          Chắn: sau khi đàn cá thoát ra khỏi chỗ dồn đuổi thì dùng lưới chắn để ngăn đàn cá lại không cho chạy quay trở lại chỗ vừa mới bị dồn đuổi. 

          Rê và chuồng: khi đàn cá đã bị dồn vào nơi đã lựa chọn đã thả chuồng cố định sẵn cùng với lưới dẫn (thả lưới trước khi tập trung đàn cá). Lưới rê 3 lớp thả trong khu vực tập trung kết hợp với âm thanh xua đuổi, đàn cá chạy vướng vào lưới rê sẽ càng sợ hãi lại muốn thoát ra khỏi khu vực có lưới rê, lần theo lưới rê 3 lớp và lưới chắn đi vào chuồng lưới. Khi cá vào chuồng, dùng vợt xúc cá chuyển sang chuồng vận chuyển, đưa đi tiêu thụ. 

         Nhận xét chung: 

         Phương pháp khai thác liên hợp có thể đánh bắt được đàn cá nổi như mè hoa, mè trắng, còn các loài cá khác như cá măng, cá ngão, cá trôi, cá quả, cá chép…cũng vào chuồng nhưng rất ít, chỉ chiếm 2-3% tổng sản lượng cá đánh bắt. 

         Trữ lượng cá trong hồ phải lớn, nếu ít thì việc đánh bắt kém hiệu qủa, tốn công sức. Muốn vậy, hàng năm phải thả giống với mật độ nhất định. 

          Hồ có diện tích lớn khả năng khai thác liên hợp khó hơn ở hồ nhỏ. Những hồ có đàn cá nổi từ 2kg/con trở lên hoặc từ 3 năm tuổi trở lên, mỗi lần đánh bắt có khả năng đạt khoảng 40-80% trữ lượng cá nuôi của hồ. Những hồ diện tích nhỏ cỡ dưới 100 ha nếu hàng năm không thả giống thì chỉ sau hai lần đánh bắt hầu như không còn cá nữa. 

         Năm 1998 ở hồ chứa Ea-Kao (Đắc Lắc) rộng 219 ha có thả giống cá mè hoa, mè trắng, người ta đã sử dụng lưới vó đèn và lưới rê nổi, rê đáy để khai thác cá trong hồ. Dân ở đây dùng phổ biến lưới rê nổi đánh theo cách ngâm không đập nước và lưới rê đáy đánh theo cách đập nước. 

         Từ những năm 1980 đến nay nghề cá hồ chứa ở Việt Nam ít được quan tâm, hiệu quả kém. Không mấy hồ chứa hàng năm được tiếp tục thả giống mới, nên trữ lượng cá còn rất ít, cùng với các nguyên nhân khác như: về cơ chế quản lý, về tình hình kinh tế xã hội, về công nghệ nuôi, về thị trường…có nhiều thay đổi nên nghề khai thác cá liên hợp ở Việt Nam dần dần bị mai một.

Thái Bá Hồ

Nguồn: Bách khoa thủy sản 

Hội Nghề cá Việt Nam

TIN VẮN



Coppyright Trung tâm nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Phần mềm
Trường Đại học Nha Trang

Hội nghề cá Khánh Hòa - 04 Phan Chu Trinh (Khu liên cơ 2) - Tp Nha Trang