Số lượt truy cập:   55983


Bảo hộ cách nào?
Hội Nghề cá Khánh Hòa - 05/08/09-09:34:40

Bảo hộ chỉ dẫn địa lý được coi là một trong những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao giá trị kinh tế cũng như khả năng cạnh tranh của các loại sản phẩm đặc sản.


Để việc bảo hộ đó phát huy ý nghĩa, giá trị kinh tế, cần phải thiết lập hệ thống quản lý chỉ dẫn địa lý (qua đó có thể đảm bảo chất lượng, nguồn gốc và khả năng truy xuất sản phẩm) cũng như hệ thống quảng bá sản phẩm nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Nước mắm Phú Quốc: loay hoay tìm giải pháp

Nước mắm Phú Quốc được coi là "một báu vật quốc gia" do được sản xuất từ loại cá cơm (Anchovies) tốt nhất đánh bắt trong vùng, cùng với nguyên liệu thiên nhiên và những phương pháp ủ chượp truyền thống được lưu truyền từ cách đây hơn một thế kỷ. Nước mắm Phú Quốc nổi tiếng nhờ độ đạm cao (40o - 50o), vị dịu ngọt, thơm mùi cá cơm sóc tiêu đặc sản và chỉ riêng Phú Quốc mới có. Hiện tại, Phú Quốc có khoảng 100 cơ sở sản xuất nước mắm, ước tính sản lượng trên 10 triệu lít/năm. Dương Đông và An Thới là hai nơi sản xuất hàng đầu.

Năm 2001, để đảm bảo, duy trì chất lượng đồng đều và phát triển uy tín trên thị trường trong và ngoài nước, Hội sản xuất nước mắm Phú Quốc đã nộp hồ sơ yêu cầu bảo hộ tên gọi xuất xứ nước mắm Phú Quốc. Tháng 6/2001 Cục Sở hữu công nghiệp (nay là Cục Sở hữu trí tuệ) đã cấp Giấy chứng nhận bảo hộ tên gọi xuất xứ hàng hoá "Phú Quốc" cho sản phẩm nước mắm và nước mắm Phú Quốc trở thành sản phẩm đầu tiên của VN có được vinh dự này.

Việc bảo hộ tên gọi xuất xứ cho nước mắm Phú Quốc mở ra một cơ hội mới cho các chủ cơ sở sản xuất và buôn bán nước mắm Phú Quốc. Nhiều DN đã đầu tư nhà máy đóng chai và phân phối sản phẩm này ra thị trường trong và ngoài nước, trong đó phải kể đến nhà phân phối quốc tế Unilever. Tập đoàn này đã xây dựng nhà máy đóng chai nước mắm Knorr Phú Quốc với công suất 10 - 12 triệu lít mỗi năm. Sản phẩm Knorr Phú Quốc được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường và có vị trí tại những thị trường vốn rất "khó tính" và yêu cầu cao về tiêu chuẩn chất lượng như Mỹ, Canada và Châu Âu.

Tuy nhiên, việc sử dụng chỉ dẫn địa lý "Phú Quốc" trên thực tế vẫn được thực hiện theo hướng "mạnh ai nấy chạy". Người tiêu dùng có thể nhìn thấy trên thị trường hàng trăm loại nước mắm của các DN có địa chỉ ở các vùng khác nhau (có thể không thuộc huyện đảo Phú Quốc) có dán nhãn hiệu nước mắm Phú Quốc trên sản phẩm. Điều đó chứng tỏ hiệu quả, giá trị của việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý chưa được phát huy trên thực tế; quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý hợp pháp của các chủ thể chưa được bảo vệ; quyền được sử dụng sản phẩm đúng chất lượng, đúng nguồn gốc của người tiêu dùng chưa được bảo đảm. Theo số liệu của Sở Thuỷ sản Kiên Giang, hiện sản lượng nước mắm Phú Quốc sản xuất tại đây chỉ chiếm 32%, tại thị xã Rạch Giá 22% và tại TP HCM 46%.

Đã có không ít những tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng chỉ dẫn "Phú Quốc" cho sản phẩm nước mắm. Chẳng hạn, vụ tranh chấp giữa Chi cục quản lý thị trường (QLTT) tỉnh Đồng Nai và Cty TNHH sản xuất và chế biến thực phẩm Tương Lai (TP HCM) kéo dài hơn 2 năm (2004 -2005). Vụ việc được các bên đưa ra giải quyết tại toà án. Sau các trình tự xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, Quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Chi Cục QLTT tỉnh Đồng Nai bị Toà Phúc thẩm Toà án nhân dân tối cao tuyên bố huỷ do không có căn cứ pháp lý.

 

Chi cục QLTT tỉnh Đồng Nai đề nghị Toà tối cao xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm. Quyết định cuối cùng của Toà hành chính - Tòa án nhân dân tối cao là: căn cứ vào Công văn số 704/TTKN ngày 9/5/2005 của Cục Sở hữu trí tuệ gửi Cty Tương Lai thì nước mắm Phú Quốc mới được đăng bạ chứ chưa có quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng cho bất cứ cá nhân, tổ chức nào; do đó, chưa có đủ cơ sở pháp luật và thực tiễn để kết luận Cty TNHH Tương Lai vi phạm Nghị định 12/CP. Do đó, không có căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với bản án hành chính phúc thẩm.

Hội sản xuất nước mắm Phú Quốc được thành lập từ năm 2000 với sự hỗ trợ của Viện Nông nghiệp Pháp về chuyên môn và Bộ Thuỷ sản (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) về pháp lý và tổ chức hội. Hội là đơn vị chủ trì đứng tên trong Đơn yêu cầu đăng bạ tên gọi xuất xứ, tuy nhiên, vai trò của Hội trong việc quản lý chỉ dẫn địa lý không được phát huy. Trong khi đó, Bộ Thuỷ sản truớc kia với tư cách là cơ quan quản lý chuyên ngành cũng chưa có hướng giải quyết hiệu quả cho vấn đề này.

Theo Công văn số 2828/TS-KHCN ngày 6/12/2004 của Bộ Thuỷ sản thì việc bắt buộc chỉ có sản phẩm nước mắm được sản xuất và đóng chai tại Phú Quốc, Kiên Giang mới được sử dụng tên gọi hàng hoá nước mắm Phú Quốc trên bao bì chỉ được áp dụng sau năm 2007. Để đảm bảo thực hiện điều này, ngày 16/5/2005, Bộ Thủy sản đã ban hành Quy chế kiểm soát, chứng nhận nước mắm mang tên gọi Phú Quốc và Quy định sản xuất nước mắm mang tên gọi xuất xứ Phú quốc và Tiêu chuẩn ngành cho sản phẩm nước mắm Phú Quốc.

Tuy nhiên, trên thực tế, các quy chế, quy định này cũng chưa thực sự phát huy được hiệu quả. Việc thiếu cơ chế quản lý cũng chính là nguyên nhân khiến cho chỉ dẫn địa lý Phú Quốc bị đánh cắp ở một số thị trường nước ngoài như Thái Lan, Trung Quốc... mà cho đến nay vẫn chưa có giải pháp ngăn chặn hiệu quả. Để giải quyết vấn đề này, cần thiết phải xây dựng một hệ thống quản lý toàn diện đối với chỉ dẫn địa lý Phú Quốc, trong đó Hội sản xuất nước mắm Phú Quốc đóng vai trò là nhân tố cơ sở. Bên cạnh đó là sự đồng thuận của các nhà thùng, các DN kinh doanh nước mắm.

 

Mặt khác, việc thực hiện quản lý toàn bộ quá trình từ chượp ướp, chế biến đến phân phối sản phẩm nước mắm trên thị trường bao gồm việc thống nhất hoá quy trình kỹ thuật chế biến nước mắm; thống nhất việc sử dụng mẫu mã nhãn mác, bao bì và tổ chức các hoạt động quảng bá sản phẩm. Ở các quốc gia phát triển, tập đoàn các nhà sản xuất, kinh doanh sản phẩm luôn đóng vai trò là chủ thể đại diện cho quyền lợi của tất cả các nhà sản xuất, kinh doanh sản phẩm đó và hoạt động vì lợi ích của các thành viên.

(Vietnambranding - Theo DDDN)





CÁC TIN KHÁC
  Thận trọng với nước mắm có độ đạm cao
  BÒ BẮP LUỘC MẮM
  MẮM THÁI CHÂU ĐỐC
  MÙA Ủ MẮM CÁ LINH
  Phan Thiết bảo hộ độc quyền nhãn hiệu nước mắm
  Thông tin chung về Hội nước mắm Phú Quốc
  Nước mắm Phú Quốc
TIN VẮN



Coppyright Trung tâm nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Phần mềm
Trường Đại học Nha Trang

Hội nghề cá Khánh Hòa - 04 Phan Chu Trinh (Khu liên cơ 2) - Tp Nha Trang