Số lượt truy cập:   574406


Người thuần hóa ốc hương
Hội Nghề cá Khánh Hòa - 11/05/10-07:07:50

Sau một thập niên, tính từ khi con ốc hương được “cải biến” từ đối tượng hoang dã thành đối tượng nuôi xuất khẩu, Ốc hương được nhiều ngư dân các tỉnh miền Trung chọn thay thế con tôm sú vì nó có lợi nhuận khá cao. Xung quanh vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Thị Xuân Thu đã dành cho TSVN cuộc trao đổi trước thềm năm mới Canh Dần.


Năm 2000, chúng tôi bắt đầu đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất ở qui mô đại trà. Đến nay, sau 10 năm, nghề nuôi ốc hương đã phát triển rất mạnh, đạt sản lượng gần 600 tấn so với con số 0 trước đây (thời điểm  nguồn ốc hương chủ yếu khai thác tự nhiên, chưa có ai nuôi). Việc thành công trong sản xuất giống nhân tạo đã chủ động được con giống cho nuôi thương phẩm, đồng thời qui trình nuôi thương phẩm ốc hương trong ao và đăng lồng được phổ biến rộng rãi thông qua các chương trình khuyến ngư, chuyển giao công nghệ đã mở ra một nghề mới – nghề nuôi ốc hương xuất khẩu phát triển ở khu vực miền Trung những năm qua.

Cách chuyển giao công nghệ cho ốc hương đẻ nhân tạo ở các tỉnh, Viện đã triển khai như thế nào?.

Viện tổ chức các lớp tập huấn, đối tượng là cán bộ ở các Trung tâm giống, Trung tâm Khuyến nông, Khuyến ngư các tỉnh. Đào tạo về lý thuyết, thực hành tại Viện, sau đó cử người xuống tận địa phương, vừa làm trực tiếp ở trại giống, vừa chuyển giao kỹ thụât theo hình thức “Training for Trainee”. Từ đó, các Trung tâm tiếp tục đào tạo, hướng dẫn lại cho các trại nuôi tư nhân Những người được đào tạo ban đầu làm tốt, họ tiếp tục hướng dẫn cho người khác làm theo, cứ thế kỹ thụât sản xuất giống ốc hương dẫn dần được phổ biến và trong quá trình sản xuất, các trại giống đã góp phần hòan thiện kỹ thuật này. Người dân của mình đã có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất giống tôm sú, cua biển,… khi chuyển sang sản xuất đối tượng khác, họ chỉ cần nắm được qui trình chăm sóc và thay đổi thức ăn, còn các bước cơ bản của trại giống như vệ sinh, xử lý nước… người ta đều nắm được. Đến bây giờ mà nói, kỹ thuật sản xuất giống ốc hương đã hoàn thiện rất tốt. Ví dụ, trước đây, Viện nghiên cứu thủy sản III sản xuất con giống chỉ đạt tỉ lệ sống khoảng 30% từ ấu trùng đến con giống, kích cỡ 8.000 - 10.000 con/kg thì bây giờ có những trại sản xuất giống đạt đến 50-60%. Qui trình nuôi cũng cải tiến rất nhiều, chúng tôi hướng dẫn ấu trùng nuôi phải dùng tảo tươi, nhưng bây giờ họ dùng hoàn toàn thức ăn nhân tạo của tôm, rồi xử lý nước, phòng bệnh… cũng theo cách của con tôm nhưng có cải tiến cho phù hợp nên hiệu quả đạt khá cao. Hiện nay đã có nhiều trại tôm giống chuyển sang sản xuất ốc hương giống và tổng số trại giống ở các tỉnh lên đến gần 400, sản lượng ốc giống cung cấp ra thị trường trên 150 triệu con/năm.

 

PGS.TS Nguyễn Thị Xuân Thu, Viện trưởng Viện nghiên cứu thủy sản III Bộ NN&PTNT là tác giả của công trình nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước “Phát triển nuôi ốc hương vùng ven biển Miền Trung”.

Có được con giống tốt đã nắm chắc trong tay 50% thắng lợi, nhưng khâu nuôi trồng cũng không kém phần quan trọng. Vậy qui trình nuôi ốc hương  thương phẩm người nuôi đã đạt trình độ như thế nào? .

Chúng tôi phổ biến ba mô hình nuôi là nuôi lồng, nuôi ao và nuôi bể xi măng thì cả ba mô hình này đều phát triển, đặc biệt là mô hình nuôi ao. Người dân đã chủ động lựa chọn lọai hình nuôi phù hợp với điều kiện vùng nuôi và khả năng đầu tư của họ. Ban đầu ở khu vực vịnh Vân Phong, Cam Ranh (Khánh Hòa), Ninh Thuận, Phú Yên người dân cắm đăng nuôi dọc ven biển ở những vùng vịnh, đảo kín gió nhưng gần đây phổ biến nhất là nuôi trong ao. Các ao nuôi tôm  sú bị chết, bỏ hoang được sử dụng để nuôi ốc hương. Mỗi ao đìa, tùy theo diện tích lớn nhỏ mà cắm các ô đăng lưới nhiều hay ít. Ốc nuôi được phân cỡ thường xuyên và chuyển đổi các ô lưới định kỳ sau mỗi đợt vệ sinh. Trước đây, mỗi khi thu hoạch phải xả hết nước ao, nhặt bắt từng con ốc, tốn nhiều công nhưng ốc bị phơi lâu, kiệt sức nên khi vận chuyển tiêu thụ thường hay bị chết. Bây giờ đã có máy thu hoạch ốc hương, tiết kiệm được nhân công mà con ốc thu họach cũng luôn khỏe mạnh. Máy còn có nhiều tác dụng kép như vệ sinh đáy ao, vệ sinh đăng lưới, phân loại ốc,… Dùng máy thu họach trong 1 giờ có thể thu 1 – 2 tấn ốc, ốc khỏe mạnh, vận chuyển sang Trung Quốc còn sống 100% . Nhờ cơ giới hóa khâu chăm sóc và thu họach nên người nuôi ốc hương đỡ vất vả, quản lý được môi trường tốt hơn và vì vậy dịch bệnh cũng ít xảy ra hơn.

Năm 2009, đa số người nuôi ốc thương phẩm đạt lợi nhuận cao vì giá lên đến 200.000 – 220.000 đồng/kg, nếu có giảm thì ở mức 170.000 – 180.000 đồng/kg. Với giá như thế, nếu nuôi đạt tỉ lệ sống trên 60% thì sẽ có lãi khoảng 60% so với số vốn bỏ ra. Ai cải tiến tốt qui trình nuôi, đạt tỉ lệ sống cao thì lãi càng cao. Ngay ở Viện NCNTTS III, có cơ sở nuôi ốc thịt đạt năng suất 8 tấn/hécta, 2 năm làm được 3 vụ, một ao có 5.000m2 thu lãi 800 triệu đồng/năm, tỉ lệ lãi suất trên 80%. Thời buổi này, có con gì nuôi lãi lớn như vậy?.

Viện nắm trong tay kỹ thuật, công nghệ, hiểu biết được “lòng dạ” của con ốc, nuôi lãi cao như vậy là đương nhiên. Còn người dân vừa làm vừa dò, chỉ cần một ao bị dịch nó kéo liên hoàn cả vùng hết sạch, trở tay không kịp. Viện nghiên cứu thủy sản III đã có những giải pháp nào để khuyến cáo cho người nuôi phòng tránh?.

Viện đã có đề tài nghiên cứu cấp bộ về một số bệnh thường gặp ở con ốc hương và bước đầu đã tìm ra tác nhân gây bệnh. Chủ yếu bệnh sưng vòi là nhiều nhất, nó xảy ra từ giai đọan con giống đến ốc thương thẩm, gây chết nhiều. Trước đây có bệnh ốc chui ra khỏi vỏ nhưng hiện nay xảy ra rất ít, chủ yếu là do nhiệt độ cao và môi trường nuôi bất lợi là chính, chứ không phải do virus, vi khuẩn gây ra.

Bây giờ người dân nuôi ốc chuyên nghiệp đã có nhiều kinh nghiệm hơn trước, họ lựa chọn kỹ ốc giống trước khi mua, nuôi trong điều kiện vệ sinh, thức ăn chất lượng tốt, đặc biệt quản lý trại nuôi tốt hơn. Các công đọan nuôi cũng đã được chuyên môn hóa: trại chuyên nuôi ốc bố mẹ cung cấp trứng, trại chuyên ươm giống và trại nuôi thương phẩm. Người nào chú tâm nuôi ốc hương đều biết ốc chết là do môi trường bị ô nhiễm, cho nên họ tuân thủ nghiêm ngặt các qui trình nuôi và lựa chọn địa điểm nuôi thích hợp nên ít thất bại.

Thời buổi đi đâu cũng “đụng” dịch bệnh, theo PGS.TS người dân cần nắm những vấn đề nào để chăm sóc ốc đạt hiệu quả cao?.

Quan trọng nhất là xử lý tình huống môi trường. Lúc mưa to nước ngọt xuống nhiều, cứ bình tĩnh để nước như vậy. Vì nước ngọt bao giờ cũng ở trên tầng mặt, nước mặn ở phía dưới đáy, cho ốc nhịn đói, nó sẽ ngậm miệng chặt nằm im dưới đáy, dù có mưa cả tuần ốc cũng có thể chống chịu được. Điểm cần lưu ý nữa, sau những đợt mưa to nước thường bị phân tầng, khi nắng lên nhiệt độ tầng đáy tăng làm cho ốc dễ bị chết do nhiệt độ cao và thiếu ô xy. Người nuôi phải chú ý theo dõi để chạy máy sục khí trong thời gian này để khuấy đảo nước và cung cấp ô xy. Trong quá trình nuôi cần giữ cho đáy ao không bị ô nhiễm. Thức ăn dư thừa và chất thải của ốc ở đáy phải được dọn sạch thường xuyên để giữ cho môi trường đáy sạch. Trước đây, chúng tôi nuôi cho ốc ăn 2 lần/ngày, nhưng bây giờ 2 ngày mới cho ăn 1 lần vì chỉ cần cho ăn đảm bảo đủ lượng và chất cho ốc phát triển, không cho ăn nhiều để giảm lượng chất thải làm ô nhiễm đáy. Mặt khác, phải tính hiệu quả kinh tế từ chi phí “đầu vào”. Tốt nhất cho ốc phát triển đạt tốc độ 4 – 4,5 tháng thu hoạch là vừa, môi trường được an toàn, năng suất lại cao.

Ngư dân sợ nhất là “đầu ra” của sản phẩm nuôi trồng, đối với con ốc hương thị trường tiêu thụ có khó khăn không?.

Thị trường tiêu thụ ốc hương chủ yếu ở nội địa và xuất sang Trung Quốc dưới dạng tươi sống là chính, chủ yếu đi theo đường tiểu ngạch, chưa đi đường chính ngạch. Thị trường Trung Quốc đôi lúc lên, xuống thất thường. Qua thực tiễn người nuôi ốc cũng đã tìm ra qui luật thị trường: vào dịp tháng 5 – 7, thời điểm Trung Quốc  cấm biển, thiếu hàng và thời điểm cuối năm, dịp Nô en, Tết dương lịch, Tết Nguyên đán và sau Tết, là dễ xuất bán. Chúng ta đã hoàn toàn chủ động sản xuất con giống quanh năm, nên có thể chọn thời điểm thả giống để bán vào thời điểm thị trường hút hàng. Hiện nay, đã có đội thu mua ốc chuyên nghiệp phân phối cho thị trường trong nước và chuyển đến Trung Quốc, chỉ cần “alô” một cái, ba bốn người đến mua với giá cạnh tranh nhau nên người mua có thể lựa chọn khách hàng với giá mua cao nhất.

Xin cảm ơn bà!

 Hải Luận

            

Theo TSVN





CÁC TIN KHÁC
  Võ Đại Nghĩa- tỷ phú miền cát trắng
  Người thuần hóa ốc hương
  Đưa cá tra vượt qua "biển lớn"
  Tiền Giang: Tổ QLCĐ - Mô hình phát triển phong trào nuôi thủy sản bền vững ở xã Phú Tân
  Cà Mau: Hiệu quả bước đầu từ mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng
TIN VẮN



Coppyright Trung tâm nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Phần mềm
Trường Đại học Nha Trang

Hội nghề cá Khánh Hòa - 04 Phan Chu Trinh (Khu liên cơ 2) - Tp Nha Trang