Số lượt truy cập:   574680


3 tuần triển khai quy chế IUU - nảy sinh nhiều bất cập!
Hội Nghề cá Khánh Hòa - 28/01/10-10:09:49

Gần 1 tháng sau khi IUU đi vào “cuộc sống” của cộng đồng ngư dân và doanh nghiệp. Khoảng thời gian “làm quen” và thực hiện Quy chế chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường EU không dài khiến công tác chuẩn bị lúng túng và phát sinh nhiều bất cập khi triển khai.


Hiện nay, việc thực hiện Quyết định số 3477/QĐ-BNN-KTBVNL tại các địa phương diễn ra rất chậm.

Mặc dù, rất sẵn sàng cho việc chứng minh nguồn gốc thuỷ sản xuất khẩu sang EU nhưng cho đến nay, cả Cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp và ngư dân tại Kiên Giang vẫn còn rất mơ hồ về vấn đề này. Bà Nguyễn Thị Phượng - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Kiên Giang cho biết, hiện địa phương vẫn chưa chứng nhận cho bất cứ lô hàng thủy sản xuất khẩu nào. Mới đây, Sở đã phân công cho Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản hướng dẫn các biểu mẫu, thủ tục cho doanh nghiệp, phân công cảng cá chứng nhận cho chủ tàu và trách nhiệm của ngư dân trong thực hiện chứng nhận này.

Tuy nhiên, sau khi triển khai một số điều khoản trong quy chế của Bộ NN&PTNT đã nảy sinh ra nhiều vấn đề chưa phù hợp với điều kiện thực tế, gây khó khăn và tốn kém cho ngư dân và doanh nghiệp. Trong đó, có việc xác nhận của cơ quan chức năng quản lý Cảng khi tàu cập cảng, nhưng ngoài cảng cá lớn Tắc Cậu, tại các khu vực khác của tỉnh không có cảng và/hoặc ban quản lý (BQL) cảng thì sao? Việc các Chứng nhận Khai thác (CC) theo mẫu 2a, cái có xác nhận của BQL Cảng, cái không có thì có gặp “trục trặc” nào tại EU hay không? Đây cũng là một băn khoăn không nhỏ trong việc triển khai tại nhiều địa phương và doanh nghiệp.

Hơn nữa, nhiều ngư dân cho rằng, không phải chỉ các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu (XK) đi EU mới là khách hàng của họ. Họ có thể bán cho thương lái Trung Quốc, đại lý thu mua, DN xuất khẩu đi các thị trường khác với giá không thấp hoặc thậm chí cao hơn. Trong khi đó, việc ghi chép chính xác toạ độ cũng là một vấn đề phức tạp, thậm chí phần lớn các ngư dân đều muốn giấu vị trí đánh bắt của mình. Bên cạnh đó, việc phổ biến triển khai QĐ 63 về ghi nhật ký khai thác cho các chủ tàu chưa được kịp thời và đầy đủ, khiến không ít chủ tàu công suất trên 90CV vẫn chưa ghi nhật ký theo mẫu hoặc ghi thiếu trong giai đoạn “giao thoa” sau 1/1/2010. Điều này cũng dẫn đến một “hệ luỵ” là các giấy CC của doanh nghiệp mua nguyên liệu từ các tàu này đã không được các Chi cục KT&BVNL thuỷ sản tại địa phương xác nhận, mặc dù đã có đầy đủ thông tin cơ bản do chủ tàu cung cấp và việc bất cập này không phải là “lỗi” của DN hay thậm chí ngư dân.

Hiện nay, khi nguồn nguyên liệu khan hiếm và tăng giá, để giữ mối quan hệ với bạn hàng lớn EU, nhiều DN chế biến, XK hải sản đang làm hết khả năng để phổ biến và hướng dẫn đến từng đại lý, ngư dân về việc ghi và cung cấp thông tin theo mẫu IUU. Tuy nhiên, do có không ít điều khoản cần kê khai nên nhiều ngư dân không hợp tác với doanh nghiệp khiến các nhà xuất khẩu không đủ thông tin trong tờ khai CC của EC. Điều này đã khiến hoạt động xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp đang bị ách tắc.

Còn tại Bình Thuận, cho đến nay, các Chi cục Khai thác và Bảo vệ Nguồn lợi Thủy sản vẫn đang ưu tiên triển khai hướng dẫn cho các ngư dân bán nguyên liệu cho các DN chế biến xuất khẩu đi EU trước khi hướng dẫn lần lượt đến các chủ tàu có công suất từ 90CV trở lên (bắt buộc phải ghi nhật ký khai thác). Tuy nhiên, việc thực hiện có đúng, chính xác theo quy định hay không lại phụ thuộc nhiều vào ngư dân, trong khi DN đứng giữa và phụ thuộc vào cả đầu vào lẫn đầu ra, nếu khắt khe khi thu mua thì họ không có hàng chế biến đáp ứng đơn hàng, nhưng nếu không cẩn thận sẽ bị cắt hợp đồng hoặc hàng bị giữ lại tại Châu Âu. Tình hình khó khăn hiện nay khiến một số DN tại địa phương này chấp nhận giảm doanh số xuất khẩu để giữ chữ tín với bạn hàng.

Thêm bất cập trong việc triển khai quy chế chậm chạp cũng khiến nhiều Chi cục KT&BVNL thủy sản “trở tay” không kịp do hệ thống lưu trữ, tổng hợp hồ sơ cấp phép khai thác, hồ sơ đăng kiểm, giấy phép khai thác đã cấp không chặt chẽ, thậm chí nhiều Chi cục vẫn đang cập nhật lại khiến một số tàu khai thác khi được đối chiếu không có trong danh sách đã được cấp Giấy phép khai thác hoặc thậm chí đăng kiểm. Trong trường hợp này, mặc dù là trách nhiệm của cơ quan thẩm quyền, nhưng một số Chi cục địa phương cũng đã không ký xác nhận CC cho DN hoặc chưa xử lý theo thủ tục quy trình của Quy chế, khiến cho thủ tục xuất khẩu lô hàng trở nên ách tắc.

Đối với hản sản khai thác trong năm 2009, để hạn chế tới mức tối đa rủi ro và ách tắc hàng hóa tại các cảng EU nếu bị kiểm tra thông tin ngày khai thác, Cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản (Nafiqad) đã nhanh chóng và tích cực thực hiện theo chủ trương của Bộ NN&PTNT trong hỗ trợ DN việc xác nhận (theo mẫu) hàng hải sản khai thác 2009, xuất khẩu sang thị trường Châu Âu trong năm 2010, dù thủ tục này không có trong yêu cầu pháp lý từ phía EU. Thực tế cho thấy, đây là một hoạt động cần thiết và hỗ trợ nhiều cho DN xuất khẩu.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp XK hải sản phản ánh rằng, họ đã chủ động và tích cực kê khai nguyên liệu và thành phẩm có nguồn gốc khai thác từ năm 2009 bao gồm cả khối lượng và kế hoạch thu mua đến ngày 31/12/2009 và hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực của những thông tin khai báo này (theo CV 2269 của Nafiqad). Và sau đó, việc thẩm tra khối lượng tại nhà máy của các Trung tâm Quản lý Chất lượng Nông lâm thủy sản Vùng đã thực hiện vào các ngày trước thời điểm 1/1/2010 từ 4 - 6 ngày. Tuy nhiên, việc xử lý và xác nhận hồ sơ cho các lô hàng XK đi EU có nguyên liệu được khai thác trong khoảng 4 - 6 ngày cuối năm 2009 (sau ngày thẩm tra) đã gặp không ít khó khăn. Trong đó, Trung tâm Vùng yêu cầu mỗi lô hàng thuộc trường hợp này phải gửi không chỉ có hồ sơ sản xuất, mà cả các Hóa đơn thu mua nguyên liệu kèm theo thì mới đủ điều kiện để cấp giấy Xác nhận. Việc gửi hoá đơn tài chính ra ngoài công ty cho nhiều lô hàng xuất khẩu là một vấn đề, trong khi việc đã Kê khai toàn bộ khối lượng (đến hết năm 2009), có thẩm tra của Nafiqad và sự chịu trách nhiệm hoàn toàn của Chủ DN lại vẫn không đủ điều kiện?

Ngư dân chưa được hướng dẫn & hỗ trợ kịp thời để ghi nhật ký khai thác, hệ thống quản lý, lưu trữ hồ sơ cấp phép khai thác tại nhiều địa phương thiếu đồng bộ, thủ tục xác nhận các lô hàng có nguyên liệu khai thác trong mấy ngày cuối năm 2009 ….rắc rối khiến các DN XK hải sản sang thị trường EU càng thêm “đau đầu”.

Ba tuần triển khai Quy chế chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường EU, thời điểm khó khăn về nguyên liệu hải sản và thị trường càng ngày càng trở nên gay gắt. Ba tuần quy chế đã có hiệu lực, nhưng các Cơ quan thẩm quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp vẫn mong ngóng có được bản Hướng dẫn Thực hiện Quy chế của Cục Khai thác và BVNL thuỷ sản. Bản Hướng dẫn và những chỉ đạo kịp thời từ “trên” sẽ là cứu cánh cho khá nhiều những bất cập hiện nay.

Nguồn: Vasep





CÁC TIN KHÁC
  Các lô hàng cá tra được thông quan nếu có Giấy chứng nhận chất lượng, ATVSTP
  200 tấn hải sản được chứng nhận đủ điều kiện vào EU
  Tài liệu hướng dẫn triển khai Quy chế chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường Châu Âu
  Các câu hỏi thường gặp về luật IUU
  Tạo điều kiện thuận lợi cho chủ hàng làm thủ tục chứng nhận thuỷ sản khai thác
  Mẫu chứng nhận thuỷ sản khai thác: Chính thức được ban hành thay thế theo QĐ 3720 /QĐ-BNN- KTBVNL ngày 30/12/2009
  Xuất khẩu thủy sản vào EU: Ngơ ngác với quy định mới
  Ứng phó với Quy định IUU: Khó cũng phải làm
TIN VẮN



Coppyright Trung tâm nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Phần mềm
Trường Đại học Nha Trang

Hội nghề cá Khánh Hòa - 04 Phan Chu Trinh (Khu liên cơ 2) - Tp Nha Trang